Skip to main content

Poen a Chyflyrau Iechyd Tymor Hir

Adnabyddir yn gyffredin fel: poen cronig, rheoli iechyd, canser, diabetes, covid hir, salwch, niwl yr ymennydd

Poen a Chyflyrau Iechyd Tymor Hir

Archwiliwch poen a chyflyrau iechyd tymor hir drwy sgrolio drwy’r dudalen neu dewiswch opsiwn o’r gwymplen os ydych am neidio i adran berthnasol y dudalen:

Lawrlwytho’r dudalen hon fel PDF (agor mewn ffenestr newydd)

Beth yw poen cronig?

Poen cronig yw poen sy’n parhau neu’n dychwelyd am 3 mis neu fwy. Yn gyffredin mae’n boen cefn neu gymal neu gur pen, a achosir gan salwch, anaf neu lawdriniaeth.

Mae unrhyw un sy’n dioddef o boen cronig neu gyflwr hirdymor mewn mwy o berygl o ddioddef hwyliau isel, iselder neu bryder.
Gall symptomau/problemau gynnwys:

  • Deiet/pwysau gwael gain/colli-pwysau
  • Poen a blinder
  • Straen/pryder ac iselder
  • Cwsg gwael
  • Diffyg cymhelliant
  • Cyfathrebu gwael
  • Sgîl-effeithiau meddyginiaeth
  • Newidiadau corff o ganlyniad i’r cyflwr gan gynnwys cymhlethdodau

Gall problemau iechyd a phoen effeithio ar gwsg, a all achosi blinder a hwyliau isel a gwneud ymdopi â’r boen/salwch yn fwy anodd. Er bod poen a blinder yn symptomau gwahanol o gyflwr, mae ffyrdd o’u rheoli yn debyg. Os gallwn leihau faint o boen neu flinder rydym yn ei brofi yn llwyddiannus, gallwn helpu i leihau’r effaith ar ein lles meddyliol.

 

Cyngor hunangymorth ar gyfer rheoli poen a blinder

Dysgwch fwy am boen a chyflyrau hirdymor a sut y gellir eu rheoli. Gweler ein hadnoddau hunangymorth isod.

Dysgwch sgiliau newydd i reoli poen a chyflyrau hirdymor. Gweler ein cyrsiau hunangymorth isod. Maent yn cynnwys cyrsiau sy’n cefnogi pobl sy’n byw gyda phoen cronig, cyflyrau hirdymor, COVID-19, diabetes a chanser.

Mae cyngor arall yn cynnwys:

  • Peidio â gorwneud pethau a dysgu dweud ‘na’.
  • Cynllunio eich diwrnod a gwneud yn siŵr eich bod yn cymysgu cyfnodau gorffwys gyda gweithgaredd.
  • Cael noson dda o gwsg. Gweler ein tudalen ar ‘cwsg‘.
  • Ymarfer corff. Gweler ein tudalen ar ‘bod yn actif‘.
  • Ymlacio a gweithgareddau pleserus eraill nad oes angen llawer o egni corfforol arnynt, ond ymarferwch y meddwl. Gweler ein hadnoddau ymwybyddiaeth ofalgar.
  • Aros yn weithgar yn gymdeithasol.
  • Bwytewch brydau cytbwys. Gweler ein tudalen ‘bwyta’n iach‘.
  • Efallai y bydd yn ddefnyddiol i chi gymryd rhan mewn gweithgareddau sy’n digwydd yn eich ardal leol. Mae’n bosibl y bydd grŵp cymorth lleol ar gyfer pobl sy’n profi’r un cyflyrau â chi. Darganfyddwch beth sy’n digwydd yn eich ardal chi drwy fynd i’n tudalen ‘yn eich ardal chi‘.
  • Defnydd priodol o feddyginiaethau.
  • Defnydd o wres, oerfel a thylino ar gyfer poen.
  • Nid oes angen i chi brofi teimladau anodd ar eich pen eich hun. Edrychwch ar y wybodaeth isod neu ewch i’n hadran ‘llinellau cymorth’ isod os oes angen cymorth arnoch i reoli’ch poen neu’ch cyflwr hirdymor.

 

Beth yw niwl yr ymennydd?

Mae niwl yr ymennydd neu ddryswch yn symptom cyffredin arall o nifer o gyflyrau iechyd. Gall eich arwain at anawsterau cof tymor byr, anallu i feddwl yn glir neu ddeall rhywfaint o wybodaeth. Efallai y byddwch chi’n ei chael hi’n anodd siarad hefyd, gan na allwch chi ddod o hyd i’r geiriau nac anghofio enwau’r bobl neu’r lleoedd roeddech chi’n mynd i’w dweud.

Mae’n bwysig gwybod nad yw niwl yr ymennydd yn gynyddol nac yn gysylltiedig â dirywiad mewn deallusrwydd. Fodd bynnag, gall fod yn ddryslyd, a gall erydu hyder, hunan-barch ac arwain at hwyliau isel.

 

Cyngor hunangymorth ar gyfer niwl yr ymennydd

Dyma rai pethau y gallwch chi eu gwneud a allai eich helpu i deimlo’n well:

  • Cael digon o orffwys a chysgu. Gweler ein tudalen ar ‘cwsg‘.
  • Bwytewch ac yfwch ddŵr yn rheolaidd. Bwytewch ddiet cytbwys rheolaidd sy’n cynnwys digon o ffrwythau a llysiau. Yfwch ddigon o ddŵr gan ei fod yn bwysig i iechyd yr ymennydd. Gweler ein tudalen ‘bwyta’n iach‘.
  • Alcohol. Os ydych chi’n cymryd meddyginiaethau i reoli’ch poen, siaradwch â’ch meddyg neu fferyllydd am unrhyw adweithiau a allai ddeillio o’u cymysgu ag alcohol. Gweler ein tudalen ‘alcohol‘.
  • Gwnewch ychydig o ymarfer corff ysgafn. Gwnewch weithgareddau mewn cyfnodau byr o ychydig funudau yn unig, neu beth bynnag y gallwch ei wneud. Nid oes angen i chi fynd i’r gampfa. Dechreuwch gyda dim ond sefyll i olchi llestri neu smwddio, mae hyn i gyd yn weithgaredd corfforol.
  • Ceisiwch osgoi gwylio’r teledu neu ddefnyddio teclynnau electronig am gyfnodau hir. Mae hyn yn tueddu i waethygu problemau canolbwyntio. Cymerwch seibiannau rheolaidd. Argymhellir dim mwy nag 1 awr o deledu ac yna egwyl o ychydig oriau.
  • Gwnewch restr a gosodwch nodiadau atgoffa. Gallech gadw dyddiadur neu gael anogwyr cof fel nodiadau gludiog, defnyddio larwm ffôn i’ch atgoffa i gymryd meddyginiaeth, cymryd seibiant neu wneud rhywfaint o weithgaredd ac ati…
  • Cael ‘cartrefi’ ar gyfer pethau. Mae’n haws dod o hyd i bethau y gallech chi eu colli fel sbectol, allweddi, ffonau, waledi neu byrsiau a meddyginiaeth.
  • Canolbwyntiwch ar 1 gweithgaredd ar y tro. Yn hytrach na cheisio amldasg. Efallai eich bod wedi bod yn wych yn gwneud hyn yn y gorffennol ond mae gwneud 2 dasg neu fwy ar unwaith yn debygol o gynyddu niwl yr ymennydd.
  • Os yw prosesu gwybodaeth newydd yn anodd i chi, ceisiwch ailadrodd unrhyw wybodaeth newydd yn ôl i chi’ch hun, gall hyn ei gwneud hi’n haws i chi ei chadw. Neu cariwch lyfr nodiadau i nodi pethau.
Last updated: 13.06.2024
feedback

A yw’r dudalen hon yn ddefnyddiol?

Rhowch eich adborth i ni

Mae gwybod beth oedd yn ddefnyddiol neu’n annefnyddiol i chi yn bwysig iawn i ni. Os oes gennych rywfaint o amser, rhowch wybod i ni beth oedd yn ddefnyddiol i chi ac os oes unrhyw beth y gallem ei wella. Diolch.

Adnoddau hunangymorth i'ch cynorthwyo i reoli poen cronig

Porwch ein hadnoddau hunangymorth rhad ac am ddim ar gyfer rheoli poen, wedi’u cymeradwyo gan arbenigwyr iechyd meddwl.

Math Teitl Yn gysylltiedig â… Darparwr
Darllen Darllen

Problemau Cysgu – Canllaw Hunangymorth y GIG (Dim ond yn Saesneg y mae hwn ar gael)

Cwsg, Poen a Chyflyrau Hirdymor mind
Darllen Darllen

Gorbryder Iechyd – Canllaw Hunangymorth y GIG (Dim ond yn Saesneg y mae hwn ar gael)

Poen a Chyflyrau Hirdymor, Pryder mind
Sain Sain

Gwella o Salwch

Coronafeirws, Poen a Chyflyrau Hirdymor mind
Darllen Darllen

Byw gyda Phoen Parhaus yng Nghymru (Dim ond yn Saesneg y mae hwn ar gael)

Poen a Chyflyrau Hirdymor mind
Yn dangos 4 allan o 6 o ganlyniadau Gweld pob

Fideos cysylltiedig

Dod i adnabod EPP Cymru (Dim ond yn Saesneg y mae hwn ar gael)

Yn dangos 1 canlyniad

Llinellau cymorth a chefnogaeth ar gyfer rheoli poen

Gweler isod am linellau cymorth sy’n berthnasol i reoli poen. I weld ein rhestr lawn o linellau cymorth, ewch i’n tudalen llinellau cymorth.

Aneurin Bevan University Health Board

Ymarferwyr Iechyd Seicolegol (PHPs)

Os ydych yn teimlo bod angen cymorth parhaus arnoch i wella eich iechyd meddwl, yna efallai y bydd angen cymorth proffesiynol arnoch gan y GIG. Mae hwn yn wasanaeth am ddim a byddwch yn gallu cael gafael ar y cymorth hwn yn eich meddygfa. Gofynnwch a oes Ymarferydd Iechyd Seicolegol yn eich meddygfa. Os nad oes, yna gall eich meddyg teulu ddarparu cymorth.

Rhagor o wybodaeth ➝
Yn dangos 1 canlyniad
feedback

A yw’r dudalen hon yn ddefnyddiol?