Skip to main content

Straen

Adnabyddir yn gyffredin fel: tyndra, yn bryderus, ddim yn ymdopi, pwysau

Straen

Archwiliwch straen drwy sgrolio drwy’r dudalen neu dewiswch opsiwn o’r gwymplen os ydych am neidio i adran berthnasol y dudalen:

Lawrlwytho’r dudalen hon fel PDF (agor mewn ffenestr newydd)

Beth yw straen?

Mae pawb yn profi straen; mae’n ymateb arferol i sefyllfaoedd sy’n fygythiol, yn heriol neu pan fyddwn mewn sefyllfa lle teimlwn nad oes gennym lawer o reolaeth drosti. Rydyn ni i gyd yn teimlo straen yn wahanol.

Y newidiadau corfforol sy’n digwydd pan fyddwn ni’n teimlo dan straen yw ffordd ein corff o’n hamddiffyn rhag yr hyn rydyn ni’n ei weld yn achosi straen. Weithiau gall ein hymateb corfforol i straen fod yn ddefnyddiol a gall ein hysgogi i ddelio â phethau yn ein bywyd bob dydd, fel traddodi araith neu sefyll arholiad. Mae ein lefelau straen fel arfer yn mynd yn ôl i normal yn gyflym iawn ar ôl i’r digwyddiad dirdynnol ddod i ben.

Fodd bynnag, gall lefelau uchel o straen effeithio’n negyddol ar ein hwyliau, ein corff a’n perthnasoedd. Gall hefyd ein gadael yn teimlo ein bod wedi’n llethu neu’n methu ag ymdopi. Ac os ydym yn profi gormod o straen dros gyfnod hir dros amser gall effeithio ar ein hiechyd corfforol, emosiynol a meddyliol.

Mae pethau cyffredin sy’n achosi straen yn cynnwys

  • Pryderon ariannol
  • Gwaith
  • Perthnasoedd
  • Problemau iechyd
  • Newidiadau sydyn i drefn arferol
  • Problemau gyda thai gan gynnwys symud
  • Cael babi
  • Menopos
  • Arholiadau
  • Neu ofynion diwylliannol

Symptomau straen

  • Teimlo’n flinedig neu’n aflonydd neu’r ddau ar yr un pryd
  • Newid mewn patrwm cwsg
  • Calon yn rasio, teimlo fod ein calon yn curo’n galed yn ein brest
  • Crampiau stumog
  • Teimlo bod angen i chi fynd i’r tŷ bach
  • Cur pen
  • Teimlo’n flin neu’n negyddol
  • Yn gorfwyta neu’n osgoi bwyd
  • Methu canolbwyntio gwael neu’r  meddwl yn rasio, methu â troi’r meddwl i ffwrdd
  • Yfed mwy o alcohol a/neu ysmygu
  • Ymateb ymladd neu ddianc – gweler ein tudalen newydd ar orbryder i gael mwy o wybodaeth

 

Cyngor hunangymorth i reoli straen

Os yw straen yn effeithio ar eich bywyd mewn ffordd negyddol, mae yna bethau rydych chi’n ceisio eu helpu eich hun.

  • Siaradwch â rhywun: aelod o’r teulu neu ffrind.
  • Meddyliwch am y pethau sy’n achosi straen i chi, ac a oes rhywbeth y gallwch ei wneud i newid neu reoli hyn.
  • Rhowch gynnig ar un o’n cyrsiau hunan-gymorth er mwyn dysgu sgiliau sy’n eich galluogi i herio eich meddwl a dod o hyd i ffyrdd o reoli eich straen mewn modd gadarnhaol. Meddyliwch am y pethau da yn eich bywyd, bob dydd ceisiwch ystyried 3 pheth sydd wedi mynd yn dda.
  • Ymarfer hunanofal – gweler ein hadran gofalu amdanoch eich hun.
  • Gall Ymwybyddiaeth Ofalgar fod yn adnodd defnyddiol o ran rheoli sefyllfaoedd llawn straen.

 

Os oes angen cymorth pellach arnoch i reoli straen

Os nad yw’r wybodaeth, cyngor, adnoddau a chyrsiau ar y dudalen hon wedi bod yn ddefnyddiol a/neu rydych chi’n meddwl bod angen mwy o help arnoch chi, mae llawer o wasanaethau cymorth am ddim ar gael.

Os ydych yn poeni am eich iechyd meddwl cyffredinol, ffoniwch Iechyd Meddwl y GIG 111 a dewiswch Opsiwn 2. Mae’r gwasanaeth hwn ar gael 24 awr y dydd, 7 diwrnod yr wythnos, a gellir ei ffonio yn rhad ac am ddim o ffôn symudol (hyd yn oed pan nad oes gan y galwr gredyd ar ôl) neu o linell dir. Bydd y gwasanaeth yn darparu cymorth ar unwaith dros y ffôn er mwyn eich helpu i ymdopi â’r ffordd yr ydych chi’n teimlo, ac os oes angen, trefnir atgyfeiriad at wasanaethau iechyd meddwl.

Os ydych yn byw yn ardal Bwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan (ABUHB), a’ch bod yn hŷn na 18 oed, gallwch gysylltu â’ch meddygfa Meddyg Teulu i wneud apwyntiad gydag Ymarferydd Iechyd Seicolegol (PHP). Mae PHPs yn ymarferwyr iechyd meddwl y GIG sydd ar gael yn y rhan fwyaf o feddygfeydd yn ardal BIPAB. Maent yn darparu gwasanaeth am ddim i bobl sy’n profi mân broblemau iechyd meddwl neu broblemau iechyd meddwl cymedrol. Gall apwyntiadau fod naill ai wyneb yn wyneb, neu dros y ffôn.

Os ydych o dan 18 oed neu’n poeni am rywun o dan 18 oed ac angen cyngor/ hunanatgyfeiriad i wasanaethau iechyd meddwl a lles lleol yn ardal Bwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan, cysylltwch â SPACE-Wellbeing.

Neu ffoniwch linell gymorth gymeradwy arall. Mae rhai gwasanaethau ar gael 24 awr y dydd. 365 diwrnod y flwyddyn.

Os ydych yn ofalwr di-dâl ar gyfer rhywun sy’n dioddef o straen, ewch i’n tudalen ar gyfr gofalwyr di-dâl i gael mwy o gymorth a chyngor.

Last updated: 18.07.2024
feedback

A yw’r dudalen hon yn ddefnyddiol?

Rhowch eich adborth i ni

Mae gwybod beth oedd yn ddefnyddiol neu’n annefnyddiol i chi yn bwysig iawn i ni. Os oes gennych rywfaint o amser, rhowch wybod i ni beth oedd yn ddefnyddiol i chi ac os oes unrhyw beth y gallem ei wella. Diolch.

Cyrsiau hunangymorth i helpu i reoli straen

SilverCloud Mental Health Courses

Man Rhag Straen – SilverCloud

Gwasanaeth ar-lein am ddim i unrhyw un sy’n byw yng Nghymru neu sydd wedi cofrestru gyda Meddyg Teulu yng Nghymru yw SilverCloud.

Gyda ffocws ar eich helpu i ymdopi â straen a heriau pob dydd, mae’r rhaglen hon yn eich helpu i nodi a gwella cryfderau a sgiliau presennol a datblygu rhai newydd. Mae hon yn rhaglen ymarferol sy’n rhoi’r offer a’r technegau i chi reoli straen a dod â chydbwysedd i’ch bywyd.

Seiliedig ar Therapi Gwybyddol Ymddygiadol (CBT).
Gellir ei chwblhau ar eich cyflymder eich hun ac mae ar gael 24/7 o unrhyw ddyfais ddigidol.

Dim ond yn Saesneg y mae hwn ar gael.

Dysgu mwy
Ar-lein Hunan-gyfarwyddo
Platfform-4YP

Rhaglen State of Mind – 4YP Gwent

Mae 4YP (Platfform) yn gweithio ar draws sir Gwent yn cynnig cymorth i bobl ifanc sy’n wynebu heriau gyda’u hiechyd meddwl. Mae’n cynnig y rhaglen 10 wythnos State of Mind, grwpiau cymorth cymheiriaid a gweithdai. Ar gyfer pobl ifanc 14-18 oed. Mae hon yn rhaglen 10 wythnos lle mae pwnc gwahanol yn cael ei archwilio bob wythnos.

Dysgu mwy
Wyneb yn wyneb
Relationship issues

Materion yn ymwneud â pherthynas – Byw Bywyd yn Llawn

Cwrs sy’n cynnwys dau bwnc:
1. Ti Fi a Ni.
Ar gyfer pobl mewn perthynas dan bwysau. Allwch chi wella pethau – neu a yw’n bryd gadael?

2. Symud Allan a Symud Ymlaen.
I unrhyw un sy’n wynebu diwedd perthynas i’ch helpu i ddeall eich ymatebion, a chynllunio eich camau nesaf.

Dysgu mwy
Ar-lein Hunan-gyfarwyddo
Mindfulness for Everyday course

Meddylgarwch am Bob Dydd

Cwrs meddylgarwch, 6 wythnos am ddim trwy weminar. Ar gyfer pobl sy’n byw ac yn gweithio yn Sir Fynwy, Caerffili, Casnewydd, Torfaen a Blaenau Gwent.

Mae Meddylgarwch am Bob Dydd yn gwrs gweminar, sy’n rhoi cyflwyniad i feddylgarwch ac arferion dan arweiniad. Gwneud meddylgarwch eich ffordd sy’n addas i chi. Nid oes angen profiad blaenorol.

Dysgu mwy
Ar-lein
Coping with low mood and stress – A Course for Farming Communities

Ymdopi â Hwyliau Isel a Straen ar gyfer Cymunedau Ffermio – Byw Bywyd yn Llawn

Mae lefelau uchel o hwyliau isel a straen yn y byd ffermio. Mae’r cwrs profedig hwn yn cynnwys ystod o adnoddau sgiliau bywyd a grëwyd gyda ffermwyr ar gyfer ffermwyr. Wedi’i anelu at ffermwyr a’r rheini yn y gymuned ffermio ehangach gan gynnwys teuluoedd a ffrindiau. Mae gan y cwrs hwn 13 modiwl.

Dysgu mwy
Ar-lein Hunan-gyfarwyddo
Doing things to make you feel better course

Gwneud pethau i wneud i chi deimlo’n well – Byw Bywyd yn Llawn

Po waethaf rydych yn teimlo, y lleiaf rydych yn ei wneud. Yna, po leiaf y byddwch yn ei wneud – y gwaethaf rydych chi’n teimlo – ac mae’r Cylch o Leihad mewn gweithgarwch yn troi. Gweithiwch allan beth rydych chi wedi’i leihau / stopio ei wneud sy’n dda i chi – a chynlluniwch ffyrdd o adeiladu’r gweithgareddau hyn yn ôl i’ch diwrnod.

Dysgu mwy
Ar-lein Hunan-gyfarwyddo
Yn dangos 6 allan o 15 o ganlyniadau Gweld pob

Adnoddau hunangymorth i helpu i reoli straen

Math Teitl Yn gysylltiedig â… Darparwr
Apiau (iOS) Apiau (iOS)

Ap Cydymaith Straen a Gorbryder: Defnyddio dulliau seicolegol profedig i reoli straen a phryder yn y gwaith (iOS)

Iechyd Meddwl Dynion, Iselder, Pryder, Straen

Companion Apps

Apiau (Android) Apiau (Android)

Ap Cydymaith Straen a Gorbryder: Defnyddio dulliau seicolegol profedig i reoli straen a phryder yn y gwaith (Android)

Iechyd Meddwl Dynion, Iselder, Pryder, Straen

Companion Apps

Darllen Darllen

Straen – Canllaw Hunangymorth y GIG (Dim ond yn Saesneg y mae hwn ar gael)

Pryder, Straen mind
Gwefannau Gwefannau

Pecyn Cymorth Iechyd Meddwl Pobl Ifanc – Pryder

Iechyd Meddwl Myfyrwyr, Iechyd Meddwl Pobl Ifanc, Lles Meddyliol Plant, Pryder, Pryder Cymdeithasol mind
Darllen Darllen

Darllen yn Dda – Llyfrau am Ddim ar gyfer Iechyd Meddwl o’ch Llyfrgell Leol

Cwsg, Dicter, Galar a Phrofedigaeth, Hunan-barch, Hunan-niwed, Hunanofal, Hwyliau Isel, Iselder, Pryder, Pryder Cymdeithasol, Straen, Ymwybyddiaeth Fyfyriol mind
Yn dangos 5 allan o 33 o ganlyniadau Gweld pob

Fideos cysylltiedig

1 munud Gofod Anadlu | Rheoli Straen – Melo Cymru

Lle i Anadlu 3 Cham Ystyriol | Therapi Gwybyddol Seiliedig ar Ymwybyddiaeth Ofalgar (MBCT) (Dim ond yn Saesneg y mae hwn ar gael)

Yn dangos 2 allan o 6 o ganlyniadau Gweld pob

Llinellau cymorth sy'n darparu gwybodaeth a chyngor ar leihau a rheoli straen

Gweler isod am linellau cymorth sy’n berthnasol i straen. I weld ein rhestr lawn o linellau cymorth, ewch i’n tudalen llinellau cymorth.

GIG 111 Cymru Logo

Iechyd Meddwl 111 (Opsiwn 2)

Os ydych chi neu rywun rydych chi’n ei adnabod angen sylw meddygol ar unwaith, neu mewn perygl dybryd, ffoniwch 999 neu ewch i’r adran damweiniau ac achosion brys.

Os ydych chi neu rywun rydych chi’n ei adnabod angen gofal iechyd meddwl brys, ond nad yw’n peryglu bywyd, ffoniwch GIG 111 a dewiswch Opsiwn 2.

Mae Iechyd Meddwl 111 (Opsiwn 2) ar gael 24 awr y dydd, 7 diwrnod yr wythnos, ac mae am ddim i alwadau o ffôn symudol (hyd yn oed pan nad oes credyd ar ôl gan y galwr) neu o linell dir.

Pan fyddwch yn ffonio, bydd Ymarferydd Iechyd Meddwl a Lles yn trafod sut rydych chi’n teimlo. Gallant ddarparu ymyriadau byr dros y ffôn i’ch helpu i ymdopi â sut rydych yn teimlo. Gallant hefyd drefnu atgyfeiriadau i wasanaethau iechyd meddwl, os oes angen.

Rhagor o wybodaeth ➝
Aneurin Bevan University Health Board

Ymarferwyr Iechyd Seicolegol (PHPs)

Os ydych yn teimlo bod angen cymorth parhaus arnoch i wella eich iechyd meddwl, yna efallai y bydd angen cymorth proffesiynol arnoch gan y GIG. Mae hwn yn wasanaeth am ddim a byddwch yn gallu cael gafael ar y cymorth hwn yn eich meddygfa. Gofynnwch a oes Ymarferydd Iechyd Seicolegol yn eich meddygfa. Os nad oes, yna gall eich meddyg teulu ddarparu cymorth.

Rhagor o wybodaeth ➝
Bwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan

SPACE Wellbeing

Proses aml-asiantaeth i gydlynu cymorth, gan gynnwys ymyrraeth gynnar a darpariaeth arbenigol, ar gyfer iechyd meddwl a lles emosiynol plant yw SPACE Wellbeing.

Ar gyfer unrhyw ymholiadau cyffredinol ynglŷn â Gwasanaeth Lles SPACE, cysylltwch â Llinell Gymorth Lles SPACE.

Mae ein llinellau cymorth ar agor ddydd Llun-Gwener 8.30am-5pm

I gael rhagor o wybodaeth ewch i wefan SPACE ➝
CALL Mental Health Listening Line Logo

Llinell Wrando Iechyd Meddwl C.A.L.L.

Cyngor Cymunedol a Llinell Wrando

Darparu llinell gymorth emosiynol a gwrando gyfrinachol ar iechyd meddwl sydd ar agor 24/7. Gall CALL hefyd gyfeirio at gefnogaeth mewn cymunedau lleol ac ystod o wybodaeth ar-lein.

Ewch i wefan CALL ➝
Childline Logo

Childline – ar gyfer plant a phobl ifanc dan 19 oed

Mae Childline yma i helpu unrhyw un o dan 19 oed yn y DU gydag unrhyw fater maent yn mynd drwyddo. Gallwch siarad am unrhyw beth. P’un a yw’n rhywbeth mawr neu fach, mae ein cynghorwyr hyfforddedig yma i’ch cefnogi chi.

Mynnwch help a chyngor ar ystod eang o faterion, ffoniwch ni, siaradwch â chynghorydd ar-lein, anfonwch e-bost at Childline neu postiwch ar y byrddau negeseuon.

Ffoniwch 0800 1111 – ni fydd y rhif yn ymddangos ar eich bil ffôn. Gellir cael cymorth ar-lein yma drwy greu cyfrif.

Cymorth ar gael 24/7. BSL ar gael Llun-Gwener 8am-8pm a Sadwrn 8am-1pm. Siaradwr Cymraeg ar gael ar gais, bydd apwyntiad yn cael ei drefnu.

Ewch i wefan Childline ➝
Meic Logo

Meic

Meic yw’r gwasanaeth llinell gymorth ar gyfer plant a phobl ifanc hyd at 25 oed yng Nghymru. Yn amrywio o ddarganfod beth sy’n digwydd yn eich ardal leol i helpu i ddelio â sefyllfa anodd, bydd Meic yn gwrando hyd yn oed pan na fydd neb arall. Ni fydd yn eich barnu a bydd yn helpu drwy roi gwybodaeth, cyngor defnyddiol a’r cymorth sydd ei angen arnoch i wneud newid.

Mae ein llinellau cymorth ar agor 8am – hanner nos

Ewch i wefan Meic ➝

Shout

Tecstiwch Shout i 85258 – Shout yw gwasanaeth testun 24/7 cyntaf y DU, sydd am ddim ar bob rhwydwaith symudol mawr, i unrhyw un mewn argyfwng unrhyw bryd, unrhyw le.

Mae’n lle i fynd os ydych chi’n cael trafferth ymdopi a bod angen cymorth ar unwaith arnoch.

Mae Shout yn cael ei gynnal gan dîm o wirfoddolwyr, sydd wrth galon y gwasanaeth. Rydym yn mynd â phobl o argyfwng i dawelwch bob dydd.

Ewch i wefan Shout ➝
Yn dangos 7 o ganlyniadau
feedback

A yw’r dudalen hon yn ddefnyddiol?